Een toegewijd advocaat van Strauss

Thomas Hampson en Amsterdam Sinfonietta hebben elkaar weer gevonden. Vanaf 10 tot 21 februari reist de beproefde combinatie door Nederland en Europa met het programma An die ferne Geliebte rond het romantische lied van Beethoven en twintigste eeuwse geestgenoten als Richard Strauss. Ter inleiding breekt Thomas Hampson een lans voor Beethoven de liedcomponist.

Paul Janssen


‘Niets anders dan enthousiasme’, dat is wat de hernieuwde samenwerking met Amsterdam Sinfonietta bij bariton Thomas Hampson losmaakt. De relatie is al decennia oud en staat bol van de memorabele concerten en succesvolle tournees. Deze keer doet het orkest met Hampson naast Utrecht, Arnhem, Leiden en Amsterdam rond half februari ook Moskou en Grenoble aan. Een bliksemtournee, maar niet minder waardevol, aldus de grote Amerikaanse zanger. ‘Wij hebben geen zakelijk-artistieke relatie, wij geven concerten op basis van vriendschap en de wederzijdse wil om regelmatig met elkaar te werken. Als het er een tijd niet van komt is het een agendaprobleem en niets anders.’


‘Dit is muziek maken op het scherpst van de snede’

En er liggen wat Hampson betreft nog veel wensen. ‘Het is voor mij buitengewoon prettig om met een strijkorkest van kamermuzikale omvang te werken, en dan ook nog zonder dirigent. Dit is muziek maken op het scherpst van de snede, wat alles te maken heeft met het niveau van de musici en de kwaliteit van Candida Thompson. Zij is echt een drijvende kracht.’


Beethoven als startpunt

Een van Hampsons wensen was om Beethovens liedcyclus An die ferne Geliebte uit te voeren met Amsterdam Sinfonietta. ‘Dat Beethoven in 2020 tweehonderdvijftig jaar geleden geboren is, vormde een leuke aanleiding om het nu te doen, maar daar gaat het mij niet om. Ik vind het belangrijk om Beethoven nu eens neer te zetten als de componist bij wie het Duitse romantische Lied werkelijk begon. Geen componist haalde het na Schubert in zijn hoofd om Beethoven te noemen als startpunt, maar zelfs Hanns Eisler greep met zijn Ernste Gesänge op zijn oude dag terug naar de modellen van Beethoven. En Strauss heeft zijn meer instrumentale denken dat zijn liederen kleurt ook niet van een vreemde.’


Beethoven staat vooral bekend als instrumentaal componist, aldus Hampson, maar hij was juist van grote invloed op onder anderen Schubert. ‘Vele teksten van destijds contemporaine dichters die Schubert op muziek zette, waren al eerder door Beethoven gebruikt. En An die ferne Geliebte is werkelijk het begin van de toekomst van het Duitse lied. Het is een enorm innovatief werk. De eerste echte liedcyclus geschreven door een groot componist. Het vormt de voedingsbodem voor cycli als Winterreise en Die schöne Müllerin van Schubert en onder andere Frauenliebe und -leben en Dichterliebe van Schumann. We staan er niet zo bij stil, maar Beethoven was een groot liedcomponist.’


Revolutie

Bovendien was Beethoven zich ook zeer bewust va de impact van zijn werk; daarom koos hij voor teksten van tijdgenoten. ‘Het was een hele rijke periode, vol inspiratie’, zegt Hampson. ‘Men zong over persoonlijke gevoelens, over maatschappelijke zaken. Een componist als Beethoven stond midden in de actualiteit van het leven. Ik vind het daarom zo’n frustrerend idee dat Beethovens werk wel muziek voor de elite genoemd wordt. Dat was het toen niet, en dat hoort het nu ook niet te zijn. Het was juist door de werken van onder anderen Beethoven dat de mensen een revolutie aandurfden. En die revolutie markeert toevallig wel de geboorte van de democratie waar wij nu in leven. De functie van muziek was destijds werkelijk het verbeteren van lichaam en geest. We onderschatten vaak de kracht die deze muziek destijds had.’


‘Ik vind het zo’n frustrerend idee dat Beethovens werk wel muziek voor de elite genoemd wordt’

Het is die kracht die terug te vinden is in de liederen van Weill, Eisler en Strauss die ook op het programma staan. ‘Strauss schreef gedurende zijn hele leven liederen en hij gebruikte net als Beethoven en Schubert teksten van tijdgenoten. Hij was ook heel erg bezig met sociale issues, veel meer dan waar hij credits voor heeft gekregen.’


Arrangement

Daarom is Hampson erg gelukkig dat een aantal liederen van Strauss zoals Zueignung, Die Nacht en Morgen met orkestbegeleiding uitgevoerd kunnen worden, zodat deze werken nu ook de grotere concertzalen in kunnen. Omdat het in 2019 zeventig jaar geleden is dat Strauss stierf komt zijn werk in het publieke domein. Het kan nu zonder problemen met de erven gearrangeerd worden. Een buitenkans voor arrangeur Wijnand van Klaveren. En voor Thomas Hampson. ‘Strauss dacht ook in zijn pianobegeleiding in kleuren, in orkesttermen. Een arrangement voor orkest kan al die kleuren daadwerkelijk naar de voorgrond brengen, wat de betekenis en de emotionele lading van de liederen verdiept. Dat maakt mij nog meer een toegewijd advocaat van de liederen van Strauss.’


Terecht, benadrukt Hampson. ‘Strauss heeft rond de Tweede Wereldoorlog misschien niet altijd even principieel gehandeld en veel in opdracht van de nazi’s gedaan, maar hij werd ook gechanteerd door diezelfde nazi’s. Hij wilde vooral zijn half-joodse schoondochter en zijn kleinkinderen veilig houden. Bovendien blijven zijn liederen net als opera’s als Salomé en Elektra van groot belang voor de ontwikkeling van de muzikale esthetiek van de twintigste eeuw. Ze zijn enorm lyrisch, ongewoon prachtig en buitengewoon oprecht. En dat is precies waar het uiteindelijk om gaat.’


10 - 21 febrauri: An die ferne Geliebte met Thomas Hampson

Deel deze pagina
     

Wat zijn de voordelen van series?

  • ruime seriekorting
  • 10% extra Vriendenkorting
  • vrije-keuze-serie in Amsterdam, korting vanaf 3 concerten
  • vanaf 6 concerten gratis cd naar keuze
 

Amsterdam Sinfonietta maakt gebruik van Cookies ter verbetering van onze website. Maakt u verder gebruik van onze website dan gaat u hiermee akkoord.
Meer informatie

Ok