Nicolas Altstaedt over The Protecting Veil

Eén keer eerder speelde de Duits-Franse cellist Nicolas Altstaedt het transcendente werk The Protecting Veil van John Tavener, tijdens een herdenkingsconcert voor de componist die in 2013 overleed. Sindsdien is hij eraan verknocht. In maart speelt Altstaedt The Protecting Veil samen met Amsterdam Sinfonietta, zijn debuut bij het strijkersensemble.
Frederike Berntsen

‘Mijn kennismaking met The Protecting Veil van John Tavener was in 2014, een jaar na het overlijden van de Engelse componist’, zegt Nicolas Altstaedt. ‘Ik speelde het met het BBC Symphony Orchestra, dat was een bijzondere ervaring, waar ik nog steeds goede herinneringen aan bewaar.’

Altstaedt filosofeert over Taveners werk, dat hij speelt in een programma waarin ook de Nederlandse première van Pärts Greater Antiphons klinkt: ‘Je moet er enorm voor openstaan. Verwacht geen buitengewone compositietechnieken, ingewikkeld contrapunt of polyfone hoogstandjes. Alle verworvenheden van de muziekgeschiedenis gebruikt Tavener juist niet. Wanneer je de laatste pianosonate van Beethoven in een niet al te beste vertolking hoort, is er altijd nog het ingenieuze van het stuk om te waarderen. Bij Tavener zit het meesterlijke in iets anders: de uitvoering is van het grootste belang, die moet extreem goed en diep gevoeld zijn. De zevendelige compositie vormt één lange adem. Als je er helemaal induikt, spelers én publiek, kan er magie ontstaan. Met The Protecting Veil kun je op een heel andere stroom terechtkomen, de deur naar een andere wereld wordt voor je opengezet, dat krijgt niet ieder werk voor elkaar.’

‘De uitvoering is van het grootste belang, die moet extreem goed en diep gevoeld zijn’


‘In het begin was ik vrij kritisch over deze muziek, weet ik nog. Ik vroeg aan vrienden in het publiek: is dit niet te monotoon, te eendimensionaal? Het klinkt absurd dat ik mezelf dit hoor zeggen, sinds ik als een blok gevallen ben voor de muziek. The Protecting Veil uitvoeren zonder dirigent kan maken dat je op een andere manier dichter bij elkaar komt dan wanneer er iemand op de bok staat. Bij het BBC Symphony speelden we onder Alexander Vedernikov, ik ben benieuwd naar mijn ervaring met Amsterdam Sinfonietta.’

John Tavener bekeerde zich tot de Russisch-orthodoxe kerk en haalde voor zijn muziek flink wat inspiratie uit het geloof. Moet een musicus ook iets van dat geloof hebben meegekregen om een dergelijk werk, dat gebaseerd is op een van de vele Marialegendes, op waarde te kunnen schatten?
‘Nee, je hoeft niet te geloven, maar je kunt dit alleen maar spelen als je er echt van houdt. De vijftig minuten dat je deze spirituele muziek uitvoert moet je wel in de componist geloven. Je moet in zijn huid kruipen, en volledig eerlijk zijn in wat je doet.’

‘Alleen al bij het studeren van The Protecting Veil kun je in een zen-achtige toestand geraken. Bijna een uur lang komt je stok niet van de snaren, dat vergt training en uithoudingsvermogen’


Altstaedt kennen we als een cellist met oerkracht in z’n spel, een virtuoos voor wie geen zee te hoog gaat, de Paganini onder de cellisten, hoewel hij die kwalificatie zelf op charmante wijze wegwuift. Welke Nicolas past bij een werk als dat van Tavener? ‘Ik ben geen gelovige, ik geloof niet in ideologieën of iets dergelijks, maar ik ben wel een spiritueel mens. De natuur, waar ik erg van hou, is een en al spiritualiteit. Als je naar de horizon aan zee kijkt of vergezichten ondergaat in de bergen; dat is voor mij allemaal diep spiritueel. Muziek maken is ook een spirituele ervaring. Dat gaat over de horizon van de geest, je gevoel, energie. Alleen al bij het studeren van The Protecting Veil kun je in een zen-achtige toestand geraken. Bijna een uur lang komt je stok niet van de snaren, dat vergt training en uithoudingsvermogen. Als je weet dat die tour de force eraan gaat komen, kun je niet anders dan al je twijfels en angsten opzijzetten en de meditatie aangaan.’


‘In het leven kunnen er momenten zijn waarop je dicht bij een serieus voorval bent, of momenten waarop je anderszins beseft hoe fragiel en kostbaar het bestaan is. Als ik zoiets meemaak, denk ik extra bewust: carpe diem. Ik zie heel helder voor me hoe kwetsbaar we zijn, en een dergelijk gevoel krijg ik ook als ik naar Taveners muziek luister. Het kosmische ervan brengt me in een gemoedstoestand die allerminst gewoontjes voelt – je begeeft je in een andere wereld. Muziek die dat kan bewerkstelligen is zeer sterke muziek.’

Deel deze pagina
 

Amsterdam Sinfonietta maakt gebruik van Cookies ter verbetering van onze website. Maakt u verder gebruik van onze website dan gaat u hiermee akkoord.
Meer informatie

Ok